در زدوخورد بودند در اينجا بايد نظرى بارمنستان كه يكى از ميدانهاى مبارزه است و نيز بآسياى صغير بيفكنيم . ارمنستان در فوق گفته شد كه در ارمنستان دولتى تشكيل شده بود باسم دولت آرارات و آسورىها با اين دولت در جنگ بودند ولي غلبه كامل بر آنها نمىيافتند امّا اينكه در چه زمانى دولت آرارات مبدّل بدولت ارمنستان شد هرودوت گويد ارامنه در ابتداء در ( فريگيّه ) كه يكى از ممالك آسياى صغير است سكنى داشتند و بعد از آن مهاجرت كرده بارمنستان رفتند در دوره هخامنشى چنان كه گذشت اين مملكت تابع ايران بود در زمان اسكندر جزو ممالك او درآمد و بعد از او تابع دولت سلوكىها گرديد مهرداد اوّل كه دولت پارت را توسعه ميداد به ارمنستان رسيد و با كمك او در زمان آنتيوخوس اپىفانس ارامنه خود را از قيد سلوكىها آزاد نمودند و در اين‌جا دولتى تشكيل شد كه سلطنت آن با يكى از شاخه‌هاى سلسلهء اشكانيان بود چنان كه وال ارشك « 1 » از 150 تا 128 ق . م . در اينجا سلطنت كرد و بعد از او پادشاهان ديگرى بودند كه لقب شاهى داشته و دست‌نشانده شاهنشاهان اشكانى محسوب مى شدند در زمان مهرداد دوّم پادشاه ارمنستان آرتاگسياس « 2 » نخواست از ايران تمكين نمايد و مهرداد بعد از شكست فاحشى كه به سك‌ها داد متوجّه ارمنستان شده فاتح گرديد و براى تأمين دست‌نشاندگى ارمنستان پسر بزرگ تيگران پادشاه ارمنستان چند سال در دربار ايران بطور گروى اقامت نمود بعدها در زمان تيگران حدود ارمنستان توسعه يافت چنان كه اين مملكت از خليج ايسّوس يعنى از درياى مغرب تا درياى خزر ممتد بود شاهان اشكانى اهميّت زياد بدست‌نشاندگى اين مملكت نسبت بايران ميدادند چنان كه در سر آن جنگها با روميها نمودند .

--> ( 1 ) - VAL - ARSACES ( 2 ) - ARTAXIAS